Ảnh 1. Workshop “Quy hoạch Thành phố 15 phút” do Chương trình Phát triển Đô thị Bền vững (SUD) – Trường Đại học Việt Đức (VGU) tổ chức tại TOTO Information Center.

Ngày 15/8/2026, các kiến trúc sư trẻ của OasisConcept đã tham gia workshop “Quy hoạch Thành phố 15 phút”, do Chương trình Phát triển Đô thị Bền vững (SUD) – Trường Đại học Việt Đức (VGU) tổ chức tại TOTO Information Center.

Không chỉ là một hoạt động học thuật, workshop tạo nên một không gian để những người làm quy hoạch, kiến trúc và phát triển đô thị cùng trở lại với một câu hỏi tưởng như rất đơn giản: một thành phố sẽ thay đổi như thế nào nếu những nhu cầu thường nhật của con người thực sự trở thành điểm xuất phát của quy hoạch?

Theo thông tin chính thức từ SUD – VGU, workshop được thiết kế theo tinh thần “Learning by Doing”: người tham dự tìm hiểu nguồn gốc và các nguyên lý của 15-Minute City, tham khảo những ví dụ quốc tế như Paris, Melbourne và Milan, tiếp cận tư duy “Space → Life → Building” của Jan Gehl, rồi trực tiếp xác định nhu cầu hằng ngày, tổ chức cấu trúc không gian, giao thông, không gian xanh và công trình công cộng để phát triển mô hình khu đô thị của riêng mình. Phần trình bày ý tưởng đưa mỗi nhóm vào vai “Mayor”, trước khi các mô hình được kết nối thành một “15-Minute Super City” – một cách trực quan để hình dung cách các neighbourhood có thể liên kết thành một cấu trúc đô thị bền vững, thuận tiện và đáng sống hơn.

Ảnh 2. Không gian trao đổi học thuật và thực hành tại workshop – nơi lý thuyết được chuyển nhanh thành thảo luận và mô hình.

Với OasisConcept, đây cũng là một câu hỏi rất gần với thực hành nghề nghiệp. Được phát triển từ năm 2011 với năng lực liên ngành Architecture | Urbanism | Landscape | Strategy, OasisConcept làm việc trên nhiều cấp độ không gian – từ công trình và khu ở đến township, waterfront và các khung phát triển đô thị quy mô lớn. Dù bối cảnh dự án khác nhau, một nguyên tắc được theo đuổi khá nhất quán là: quy hoạch không bắt đầu từ hình thức, mà từ việc hiểu con người, khí hậu, nước, cảnh quan, khả năng tiếp cận và những hoạt động của đời sống hằng ngày.

Thành phố 15 phút: không chỉ là khoảng cách

Khái niệm Thành phố 15 phút hướng tới một cấu trúc đô thị trong đó những nhu cầu thiết yếu – học tập, chăm sóc sức khỏe, mua sắm, làm việc, vui chơi, không gian xanh và giao tiếp cộng đồng – có thể được tiếp cận thuận tiện trong thời gian ngắn bằng đi bộ, xe đạp hoặc các phương thức di chuyển bền vững.

Nhưng “15 phút” không nên được hiểu đơn thuần như một vòng tròn bán kính trên bản đồ. Quan trọng hơn là thời gian tiếp cận, sự đa dạng chức năng, tính liên tục của mạng lưới đi bộ – xe đạp, chất lượng không gian công cộng và khả năng tiếp cận công bằng giữa các nhóm cư dân.

Đây cũng là lý do OasisConcept thường tiếp cận quy hoạch như một hệ thống tích hợp, thay vì một bài toán phân khu chức năng đơn thuần. Từ việc đọc bối cảnh tự nhiên, khí hậu, văn hóa, quy định và điều kiện phát triển, nhóm thiết kế đồng thời xem xét cấu trúc không gian, program, mobility, landscape, green-blue systems, phasing và identity để những thành phần khác nhau có thể cùng tạo nên một môi trường đô thị vận hành trong đời sống thực.

Sơ đồ bổ trợ. OasisConcept Integrated Approach – từ hiểu bối cảnh đến chiến lược, thiết kế tích hợp và giá trị nơi chốn dài hạn.

Từ proximity đến resilience

Từ các hoạt động tại workshop, nhóm kiến trúc sư trẻ OasisConcept đặt thêm một câu hỏi: điều gì xảy ra với Thành phố 15 phút khi đô thị đồng thời phải đối mặt với ngập lụt, mưa cực đoan, nhiệt đô thị và những tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu?

Từ đó, nhóm thử nghiệm một cách nhìn có thể gọi là “Adaptive 15-Minute City – Đô thị 15 phút thích ứng”. Đây không phải là một mô hình chính thức của workshop, mà là một phản tư thiết kế của OasisConcept từ những vấn đề được đặt ra trong chương trình.

Trong cách nhìn này, Blue–Green Network có thể trở thành bộ khung sinh thái: mặt nước, vùng đệm, cây xanh, công viên và không gian công cộng vừa phục vụ đời sống thường ngày, vừa góp phần lưu trữ và dẫn nước, giảm nhiệt, cải thiện vi khí hậu và tăng khả năng thích ứng. Trên bộ khung ấy, 15-Minute Network tổ chức nhà ở, trường học, y tế, thương mại, không gian cộng đồng và các hoạt động thường nhật thành những cụm có khả năng tiếp cận thuận tiện bằng đi bộ, xe đạp và các hình thức di chuyển bền vững.

Khi hai lớp mạng lưới này được tích hợp, “15 phút” không còn chỉ nói về proximity – sự gần gũi, mà mở rộng sang resilience – khả năng thích ứng, và cuối cùng là livability – chất lượng sống.

Sơ đồ 1. Adaptive 15-Minute City – góc nhìn thiết kế được OasisConcept phát triển từ những trao đổi tại workshop: tích hợp Blue–Green Network với 15-Minute Network nhằm đồng thời tăng proximity, resilience và livability.

Không phải một “công thức 15 phút”, mà là những nguyên lý có thể thích ứng

OasisConcept không xem Thành phố 15 phút như một công thức cần sao chép nguyên dạng vào mọi dự án. Một khu đô thị 185 ha, một township hơn 1.000 ha hay một khung quy hoạch cấp đô thị có cấu trúc, mật độ, điều kiện tự nhiên và hệ thống giao thông rất khác nhau. Điều có thể chuyển giao là những nguyên lý: proximity, accessibility, mixed use, walkability, ecological networks và people-centred urbanism.

Trong nghiên cứu quy hoạch Hiệp Hòa 185 ha, chẳng hạn, OasisConcept đã phát triển logic Green Spine gắn với Community Hearts, service radius, walking loop và các eco-compounds – một ví dụ cho cách hạ tầng cảnh quan chỉ thực sự có giá trị khi đi cùng các hoạt động và dịch vụ thường nhật. Ở các đồ án quy mô lớn hơn như Phu Cuong Island 500 ha, Duc Hoa Township hay Meyhomes Green Town, bài toán chuyển từ một neighbourhood đơn lẻ sang mạng lưới nhiều trung tâm và các cấu trúc phát triển bổ trợ lẫn nhau.

Những dự án này không nhất thiết được gắn nhãn “15-Minute City”. Điểm liên hệ nằm ở phương pháp: tổ chức khả năng tiếp cận, cấu trúc cảnh quan, di chuyển, không gian công cộng và các tiện ích đời sống thành một hệ thống thay vì những lớp tách rời.

Trong thực hành quy hoạch, các nguyên lý này cần được chuyển hóa thành cấu trúc không gian cụ thể: mạng lưới đi bộ – xe đạp, cụm tiện ích gần, không gian công cộng, mặt nước và hành lang xanh phải được tổ chức như một hệ thống thống nhất thay vì những lớp riêng biệt.

Bản vẽ minh họa. Cấu trúc không gian cho một Adaptive 15-Minute City: Blue–Green Spine tạo bộ khung sinh thái, kết hợp mạng lưới đi bộ – xe đạp, các cụm ở và hệ thống tiện ích hằng ngày. Sơ đồ mang tính khái niệm, không đại diện cho một đồ án cụ thể.

Thiết kế với khí hậu, nước và đời sống thường nhật

Khả năng thích ứng cũng không nên là một lớp kỹ thuật được bổ sung sau khi master plan đã hoàn thành. Trong phương pháp của OasisConcept, climate, water và landscape có thể trở thành những yếu tố hình thành cấu trúc không gian ngay từ đầu.

Một hành lang xanh có thể đồng thời là tuyến đi bộ. Một công viên có thể vừa là nơi sinh hoạt cộng đồng, vừa góp phần điều tiết nước. Một khoảng mở có thể vừa tạo không gian xã hội, vừa tăng thông gió và giảm nhiệt. Một cụm mixed-use có thể vừa rút ngắn các chuyến đi hằng ngày, vừa tạo sức sống cho public realm. Đó là nơi tư duy 15-Minute City và climate-responsive urbanism có thể gặp nhau một cách tự nhiên.

Học bằng cách làm

Một trong những giá trị đáng nhớ của workshop là quá trình chuyển nhanh từ ý tưởng sang không gian vật lý. Thông qua thảo luận, cắt ghép, xây dựng mô hình và trình bày trực tiếp, những vấn đề vốn thường xuất hiện dưới dạng bản đồ, chỉ tiêu hay sơ đồ quy hoạch được nhìn lại ở tỷ lệ gần hơn với con người.

Đối với các kiến trúc sư trẻ OasisConcept, những hoạt động như vậy không chỉ là một ngày tham gia workshop. Đây là một phần trong cách practice phát triển năng lực đội ngũ: quan sát, nghiên cứu, đặt câu hỏi, thử nghiệm và liên tục đối chiếu giữa ý tưởng mới với điều kiện của dự án thực tế.

Ảnh 3. Learning by Doing – người tham dự trực tiếp chuyển những nguyên lý quy hoạch thành mô hình không gian.

Ảnh 4. Một trong các mô hình workshop – phương tiện trực quan để thử nghiệm mối quan hệ giữa proximity, không gian xanh và cấu trúc đô thị.

Kết nối practice và academia

Sau chương trình, SUD – Trường Đại học Việt Đức đã gửi thư cảm ơn tới những người tham dự và bày tỏ mong muốn tiếp tục duy trì kết nối thông qua các workshop, public lecture và hoạt động tiếp theo. OasisConcept trân trọng những không gian đối thoại như vậy.

Những thách thức đô thị hiện nay – biến đổi khí hậu, giao thông, nhà ở, sức khỏe đô thị, chất lượng không gian công cộng hay khả năng tiếp cận công bằng – ngày càng khó được giải quyết bởi một ngành nghề hoặc một tổ chức đơn lẻ. Vì vậy, kết nối giữa nghiên cứu học thuật, đào tạo và thực hành nghề nghiệp cần trở thành một phần thường xuyên hơn của hệ sinh thái phát triển đô thị.

Đối với OasisConcept, việc đồng hành cùng các trường đại học, trong đó có Trường Đại học Việt Đức, không chỉ nhằm chia sẻ những kinh nghiệm đã có. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để cùng những người trẻ đặt ra câu hỏi mới, thử nghiệm những phương pháp mới và hình dung những đô thị tốt hơn cho tương lai.

Sơ đồ 2. Academia – Practice – Community: tri thức học thuật → thử nghiệm sáng tạo → ứng dụng nghề nghiệp → những câu hỏi mới quay trở lại môi trường học thuật.

Theo cách đó, workshop không kết thúc khi sự kiện khép lại. Những ý tưởng được thử nghiệm có thể tiếp tục được kiểm chứng trong thực hành, trong khi những câu hỏi từ thực tế lại trở thành đầu vào cho các trao đổi học thuật tiếp theo.

Workshop đã kết thúc, nhưng câu hỏi mà nó đặt ra vẫn còn mở: nếu bắt đầu thiết kế thành phố từ những 15 phút trong cuộc sống thường ngày của mỗi con người – đồng thời nhìn nhận nước, khí hậu và thiên nhiên như những thành phần của cấu trúc đô thị – chúng ta có thể tạo ra một thành phố khác như thế nào? Đó cũng là câu hỏi OasisConcept muốn tiếp tục theo đuổi, từ nghiên cứu và đối thoại học thuật đến những đồ án quy hoạch thực tế.

Ảnh 5. Khoảnh khắc kết thúc workshop – ghi nhận tinh thần học hỏi, thử nghiệm và kết nối giữa những người tham dự.

Xem thêm về workshop từ SUD – VGU

Để người đọc có thể tham khảo trực tiếp nội dung từ đơn vị tổ chức, nên giữ các liên kết dưới đây ở cuối bài News / Events:

• Bài đăng workshop trên Facebook SUD – VGU: https://www.facebook.com/share/p/1Jzjx7y7ZL/?mibextid=wwXIfr

• Facebook của Chương trình SUD – VGU: https://www.facebook.com/vgu.sud

• Trang thông tin chính thức của workshop trên website SUD – VGU: https://sud.vgu.edu.vn/etn/workshop-planning-the-15-minute-city-when-everyday-needs-are-within-reach/